حاج ملا هادي السبزواري
11
شرح مثنوى
( ( 45 ) ) مُنيتش آن كه بود عمر دراز * طامع تأبيد آن اميد ساز ن 822 7 - ك 279 25 طامع تأييد : طمع دارندهء ابديّت در دنيا . ( ( 46 ) ) بطَّ حرص آمد كه نوكش در زمين * در تر و در خشك مىجويد دفين ن 822 8 - ك 279 26 نوك : به ضم اوّل و فتح ، در فارسى ، سر هر چيز كه تيز باشد . و اينجا منقار مراد است . ( ( 47 ) ) يك زمان نبود معطل آن گلو * نشنود از حكم جز امر كلوا ن 822 9 - ك 279 26 از حكم جز امر * ( كُلُوا وَاِشْرَبُوا 7 : 31 ( 1 ) ، و اَما نهى * ( لا تُسْرِفُوا 7 : 31 را نشنود . پس آن چه در بعض نسخ است كه : « از امر جز حكم كلوا » صحيح نيست . ( ( 53 ) ) ليك مؤمن ز اعتماد آن جناب * مىكند غارت به مَهل و با اَنات ن 822 15 - ك 279 29 انات : وقار و سنگينى . چه مادهء آن با تأنّى يكى است . و تأنى مقلوب انات است . ( ( 59 ) ) كاين تأنّى پرتو رحمان بود * و ان شتاب از هزّهء شيطان بود ن 822 21 - ك 280 2 پرتو رحمان : يعنى ظلّ حلم حقّ است . هزّه : حركت و لرزش . و العجلة من الشيطان . ( ( 60 ) ) ز آنكه شيطانش بترساند ز فقر * بارگير صبر را بكشد به عقر ن 822 22 - ك 280 3 عقر : پى كردن . ( ( 61 ) ) از نُبى بشنو كه شيطان در وعيد * مىكند تهديدت از فقر شديد ن 823 1 - ك 280 3 از نُبى بشنو : از قرآن بشنو . اشارت است به كريمهء * ( « اَلشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ اَلْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ . » 2 : 268 ( 2 ) يعنى شيطان وعده به فقر مىدهد شما را و امر مىكند به گناهان . ( ( 63 ) ) لاجرم كافر خورد در هفت بطن * دين و دل باريك و لاغر ، زفت بطن ن 823 3 - ك 280 6 در هفت بطن : چون اجوف است و تجاويف سبعه دارد . چه هفت مرتبهء وجودش در برابر
--> ( 1 ) قرآن كريم ، سورهء اعراف ، آيهء 31 . . ( 2 ) قرآن كريم ، سورهء بقره ، آيهء 268 . .